افسانههايي درباره سرويسهاي نرمافزاري
منبع: بيزنس ويك
شكل جديد سرويسهاي نرمافزاري (Software-as-a-Service) يا به اختصار SaaS، ابتدا در قالب ابزار خودكارسازي <مديريت ارتباط با مشتريان> شركت Salesforce.com و همچنين نرمافزار <برنامهريزي منابع سازمان> به نام
Net-Native متعلق به شركت NetSuite، معرفي شدند.
اين شركتها با درك ناكارامدي ذاتيِ بازار نرمافزارهاي سنتي، شامل صرف زمان زياد، انرژي و هزينه (مخصوصاً براي شركتهايي با حجم تجاري متوسط تا بزرگ) جهت نصب و پشتيباني اينگونه برنامهها، حركت خود را به سمت سرويسهاي نرمافزاري آغاز نمودند.
با اينكه اين شركتها در اين زمينه به موفقيتهايي دست پيدا كردهاند، اما بسياري از مردم هنوز درمورد موفقيت درازمدت SaaS مرددند. عدهاي هم معتقدند افول اخير Salesforce.com نمايانگر وجود اشتباهات بنيادي و اساسي در دورنماي SaaS است.
به عنوان شخصي كه طرف مشاوره بسياري از كاربران و فروشندگان SaaS بوده و ساماندهي گروه بزرگي از استفاده كنندگان SaaS كه روزبهروز هم بر تعداد آنان اضافه ميشود را (به استناد saas-showplace.com) برعهده داشته است، براي تعدادي از شبهات رايج در ارتباط با SaaS پاسخهايي دارم كه آنها را مرور ميكنيم:
§ افسانه اول: SaaS تقريباً جديد است و هنوز امتحان خود را پس نداده است.
سابقه حضور Salesforce.com در بازار به بيش از پنج سال ميرسد و اين شركت در حال حاضر به 399هزار مشترك در قالب 20500 شركت در سرتاسر دنيا سرويسدهي ميكند. در حالي كه اين ارقام با رشدي حدود هشتاددرصد در سال در حال افزايش است. NetSuit هم با سابقه هشت سال حضور مستمر در بازار تجارت، داراي هزاران مشتري بينالمللي است كه از نرمافزارهاي آنلاين اين شركت استفاده مينمايند.
سؤال اين است كه بزرگترين و قديميترين تأمينكننده ابزارهاي SaaS كيست؟ شركت.ADP اين شركت به عنوان بزرگترين ارائهدهنده نرمافزارهاي پرداخت حقوق و دستمزد در دنيا مطرح است كه سابقه فعاليت آن نزديك به شصت سال است و با درآمدي بالغ بر 5/8 ميليارد دلار در سال گذشته ، به 590 هزار مشتري خود در سراسر جهان سرويس ميدهد.
§ افسانه دوم: SaaS تنها ويرايش ديگري از سرويس شكست خورده Application Service Provider) ASP) است كه مدلي قديمي از ميزباني نرمافزاري است و مانند اسلاف خود باعث دردسر كاربران خواهد بود.
ايده SaaS، ايده جديدي نيست بلكه تلفيقي از شرايط جديد اقتصادي و پيشرفتهاي سريع در توسعه ابزارهاي نرمافزاري باعث شدند ارائهدهندگان امروزي سرويسهاي SaaS از پيشينيان خويش موفقتر باشند.
شركتهاي ASP و ارائهدهنده خدمات ميزباني در عرصه حاضر به دو دليل ناموفق بودند: اول اينكه، آنان در حالي كه معماري نرمافزارهاي خود را به طور بنيادي و پايهاي تغيير نداده بودند، اين نرمافزارهاي ناكارآمد كه ديگر با تغيير فناوري، خارج از رده محسوب ميشدند را به شركتهايي عرضه ميكردند كه خواهان استفاده از اين برنامههاي قديمي روي سيستمهاي خود نبودند. لزوم صداقت در برخورد با مشتريان از سويي، و افزايش روزافزون هزينههاي ميزباني نرمافزارهاي قديمي از سوي ديگر، مسائلي بودند كه ASPها نتوانستند در برابر آنها تاب بياورند.
دليل دوم اينكه، تنها بخش كوچكي از بازار حاضر بودند نيازهاي نرمافزاري خود را از منابع امتحان نشده تأمين كنند؛ زيرا براي اكثر شركتها در عصر <دات-كام>، فعاليتها و نرمافزارهاي تجاري مبتني بر IT، داراييهاي استراتژيك محسوب ميشدند.
اما شرايط تغيير كرده است. امروزه اقتصاد و فشار رقابت باعث شده است تقريباً تمام منابع از بيرون سازمان تهيه شوند. بسياري از شركتها به فعاليتهاي IT و برنامههاي تجاري خود به چشم امكانات استراتژيك نگاه نميكنند، بلكه اين موارد، ديگر حكم مواد اوليه و كالاي مصرفي را دارند. اين نگرش باعث شده است SaaS اصولاً <تجارت مديريت نرمافزاري> لقب بگيرد و جذابيت آن بيش از ASPها و سرويسهاي ميزباني گذشته باشد.
§ افسانه سوم: سرويسهاي SaaS تنها شركتها را از شر هزينه خريد مجوز براي نرمافزارهاي سنتي خلاص ميكند.
SaaS نه تنها باعث كاهش هزينه دائمي خريد مجوز براي نرمافزارهاي سنتي ميشود، بلكه هزينههاي سرمايهگذاري زيربنايي IT بهمنظور پشتيباني از نرمافزارهاي جديد را نيز حذف ميكند.
مجموعهاي از فناوريهاي جنبي مانند معماري سرويس محور (service-oriented architecture) يا سرويسهاي وب، SaaS را قادر ميسازند براساس ميزان استفاده حقيقي، اين قابليت را داشته باشد كه بتواند نسبت به تدارك نيازها آسانتر اقدام نمايد. يعني بعد از اين، شركتها براي دستيابي به ظرفيت بيشتر، مجبور به پرداخت هزينه اضافي نخواهند بود و علاوه بر كاهش هزينه كل مالكيت، در زمان كوتاهتري به نقطه بازگشت سرمايه خواهند رسيد.
§ افسانه چهارم: SaaS مناسب شركتهايي در رده كوچك تا متوسط است و در سازمانهايي با مقياس بزرگ و وسيع كارايي نخواهد داشت.
در حال حاضر شركتهايي با هر اندازه و ظرفيت در حال استفاده از مزاياي SaaS هستند. مقياسپذيري راهحلهاي مبتني بر نسل جديد SaaS، كاربران را قادر ميسازد ميزان اعتماد به كارايي سرويسهاي نرمافزار درخواستي
(on-demand application) را در سازماني با مقياس محدود محك بزنند و در نتيجه بتوانند ايجاد تغيير در سطح سازمان را به تدريج و مرحله به مرحله به انجام برسانند.
بسياري از عرضهكنندگان SaaS با مد نظر قرار دادن استراتژي <نفوذ به بازار> كه شركت Salesforce.com باني آن است، با ارائه نسخههاي رايگان و يا اشتراكهاي تككاربره ارزانقيمت، اقدام به جذب مشتريان نمودهاند و با هدف قراردادن بازار، در قدم بعد با دستيابي به سازمانهاي بزرگ تجاري، رقابت را به نفع خود تمام ميكنند.
امروزه Salesforce.com با جذب نامهاي بزرگ، مشترياني همچون AOL ،Avery Dennison ،Nokia ،Perkin-Elmer وSunTrust دارد.
§ افسانه پنجم: سرويسهاي SaaS تنها براي نرمافزارهايي همچون مديريت ارتباط مشتريان و اتوماسيونSalesforce كارايي دارد.تا زماني كه SaaS با هدف همكاريهاي گروهي و تيمي، براي بسياري از سياستمداران و گردانندگان سازمانها قابل قبول و پذيرش باشد، راهحلهاي مبتني بر آن، براي تقريباً تمام نرمافزارهاي تجاري كارايي دارد. اين كارايي دامنه وسيعي از نرمافزارهاي حسابداري و مالي تا راهحلهايي براي مديريت كانالهاي تجاري را دربرميگيرد.
براي مثال شركتهاي Aramark ،Dow Chemical ،HP ،Honeywell ،Hyatt Hotels ،Roche و Wachovia از نرمافزار مديريتي Taleo كه بر مبناي SaaS تهيه شده است، استفاده ميكنند. شركت Click Commerce كه در زمينه مديريت كالاهاي تجاري، نرمافزار درخواستي ارائه ميدهد، به داشتن مشترياني همچون Arrow Electronics ،Delta ،Tyco و Volvo به خود ميبالد.
§افسانه ششم: فناوري SaaS تأثير ضعيفي روي صنعت نرمافزار داشته است و به مرور زمان فراموش خواهد شد.
بر اساس نظرخواهي اخير THINKstrategie، يك سوم از سؤال شوندگان اظهار داشتند كه پيش از اين از SaaS استفاده مينمودند و يك سوم ديگر نيز در حال بررسي نحوه استفاده از اين فناوري در آينده نزديك ميباشند. ديگر منابع تحقيقاتي، نتايجي بالاتر از اين ارائه دادهاند.
در حالي كه SaaS هر روز بيش از پيش در بين عموم مقبوليت پيدا ميكند، به عامل مهمي در بهوجود آمدن دودستگي در صنعت نرمافزار تبديل شده است و تا زماني كه كيفيت و قابل اطمينان بودن آن بيشتر به اثبات برسد، جذابيت اين فناوري كاهش نخواهد يافت.
با توجه به اين اعداد و ارقام و همچنين ديگر گرايشهاي تجاري، رئيس هيئت مديره مايكروسافت (بيل گيتس) در يك يادداشت داخلي كه در پاييز گذشته انتشار عمومي يافت، اظهار كرد: <امواج اين سرويسهاي آينده بسيار نفاقافكن خواهند بود ... سرويسهاي طراحي شده براي دهها يا صدها ميليون كاربر، باعث تغيير ماهيت و هزينه راهحلهاي ارائهشده به سازمانهاي بزرگ و كوچك ميشوند.>
§ افسانه هفتم: براي فروشندگان تازهكار نرمافزار، عرضه خدمات مبتني بر SaaS و تسلط بر بازار كار بسيار آسان خواهد بود.
تقريباً تمام فروشندگان نرمافزار مجبورند چگونگي تغيير نرمافزارهاي قديمي و تبديل آنها به مدل SaaS را بررسي نمايند. اين كار آساني نيست.
شركتهايي كه نرمافزارهاي خارج از رده و قديمي دارند، مجبورند برنامههاي خود را دوباره معماري نمايند تا در محيط وب كار كنند. آنها همچنين ناگزيرند مدلهاي فروش و مالي خود را دوباره طراحي نمايند تا آنها را با ساختارهاي هزينهاي SaaS تطبيق دهند. اين شركتها بايد فرهنگ سازماني خود را بازسازي كنند تا بهجاي تفكر توليد - محور، تفكر سرويس - محور جايگزين شود.
ممكن است اين استدلال به وجود آيد كه اوراكل سال گذشته شركت Siebel را فقط به اين دليل خريد كه بتواند در رقابت به وجود آمده با Salesforce.com حريف را عقب براند. اوراكل، مايكروسافت و SAP مجبورند براي جلوگيري از آسيب رسيدن به تجارت جاري نرمافزارهاي خود، پاسخ و عكسالعملي به جريان SaaS نشان بدهند.
§افسانه هشتم: SaaS تنها براي استفاده كاربران سازمانها مناسب است.هر كسي كه از نرمافزارهاي ضد ويروس معروف براي محافظت از كامپيوتر خانگي خود استفاده ميكند، به احتمال زياد از امكانات اشتراك و Live update اين برنامهها كه مثال ديگري از SaaS هستند، سود ميبرد. نسخه جديد آفيس مايكروسافت به نام